VİYANA (ANA)-UAEK yönetim kurulunun, kurumun Viyana'daki merkezinde dün başlayan olağan toplantısına bugün de devam edildi. Toplantının sabah oturumunda, İran'ın nükleer programına yönelik olarak Almanya'nın sunduğu yeni karar tasarısı oylandı.Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (Uaek), İran'ı Bir Uranyum Zenginleştirme Tesisini gizlice geliştirtirdiği gerekçesiyle kınayan tasarıyı onayladı. Tasarıya Rusya ve Çin de destek verdi.

TÜRKİYE OYLAMA’DA ÇEKİMSER KALDI
Tasarı, yaklaşık dört yıldır İran'a karşı onaylanan ilk karar tasarısı olma niteliğini taşıyor.
Karar tasarısı, aralarında Türkiye'nin de bulunduğu yönetim kurulu asil üyelerinden 34'ünün katıldığı oylamada, 25 lehte oyla kabul edilirken,3 oy ret ,6 oy çekimser ve Azerbeycan oylamaya katılmadı.Tasarıya çekimser oy veren ülkeler;Türkiye,Birezilya,Mısır,Güney Afrika,Afganistan ve Parkistan.Oylama da Red oyu veren ülkeler ise,Küba,Malezya ve Venazuella ülkeleri oldular.

Tasarıya, İran'a yönelik yaptırımlara set çeken Rusya ve Çin'in destek vermesi dikkat çekti. Ancak bunun Rusya ve Çin'in yaptırım konusundaki tutumunu değiştirecekleri anlamına gelip gelmediği bilinmiyor.

Almanya'nın hazırladığı ve UAEK yönetim kurulunda bugün kabul edilen karar tasarısında, İran'ın Kum kentinde uranyum zenginleştirmek üzere inşa ettiği yeni nükleer tesisin varlığını UAEK'ya geç bildirdiğine işaret edilerek, İran'a yaptırım uygulanması için konunun BM Güvenlik Konseyine havale edilmesi talep ediliyor. UAEK ayrıca Iran'ın nükleer projesini derhal durdurmasını da talep etti.

Eylül'de İran'ın ikinci bir uranyum zenginleştirme tesisine sahip olduğu ortaya çıkmıştı. Tahran, İran'ın düşük zenginlikli uranyumunun yakıta dönüştürülmek üzere deniz aşırı ülkelere gönderilmesini öngören ABD destekli planı kabule yanaşmıyor.

Oylamadan sonra İran Heyet Başkanı ve BM Nezdinde Büyükelçi Ali Askar Sultaniye
Karar tasarısının kabulüyle ilgili bir basın toplantısı düzenledi.Ardından USA heyet başkanı ve BM Nezdindeki Büyükelçisi Glayn Davies’de tasarının oy çokluğuyla geçmesini değerlendiren bir konuşma yaptı.

İRAN'DAN ALMANYA'NIN KARAR TASARISINA SERT TEPKİ...

İran'ın Uluslararası Atom Enerjisi Kurumundaki (UAEK) Daimi Temsilcisi Ali Asker Sultaniye, UAEK yönetim kurulu toplantısında kabul edilen, ülkesine yönelik karar tasarısına sert tepki göstererek, "Bu tür karar tasarılarının İran ile UAEK arasındaki olumlu işbirliğini zahirlemeye yönelik olduğunu" söyledi.
UAEK yönetim kurulu toplantısına Almanya'nın sunduğu, İran'ın nükleer programına yönelik karar tasarısı, toplantının bugünkü oturumunda 25 lehte oyla kabul edildi.
Karar tasarısında İran yönetimi, taraf olduğu Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) ve kapsamlı nükleer güvence denetimleri anlaşmasına aykırı hareket ederek Kum kenti yakınında uranyum zenginleştirmek üzere inşa ettiği yeni bir nükleer tesisin varlığını UAEK'ya zamanında bildirmemekle suçlanıyor.

Karar tasarısında ayrıca, İran yönetiminin BM Güvenlik Konseyi'nin 1737, 1747, 1803 ve 1835 sayılı kararlarına da bugüne kadar yapılan tüm uyarılara rağmen uymayarak uranyum zenginleştirme faaliyetlerini aralıksız sürdürdüğü ifade ediliyor.UAEK yönetim kurulu toplantısında bugün kabul edilen karar tasarısının BM Güvenlik Konseyi'ne sunulmayacağını belirten diplomatik kaynaklar, Almanya tarafından sunulan karar tasarısının İran'ın nükleer programına ilişkin UAEK ve uluslararası toplumla şeffaf işbirliği sağlamaya yönelik olduğunu bildirdi.
Tasarının yönetim kurulunda kabul edilmesine sert tepki gösteren İran heyeti başkanı büyükelçi Sultaniye, tasarının hazırlanması ve sunulmasına öncülük eden ABD ve Almanya'yı, "UAEK'yı siyasallaştırmak istemekle" suçladı.
Ülkesinin nükleer programının "barışçıl olduğunu" yineleyen Sultaniye, Kum kenti yakınında inşa edilen yeni nükleer tesisin varlığının da iddiaların aksine UAEK'ya zamanında bildirildiğini savundu.
Almanya'nın sunduğu ve ABD'nin de desteklediği yeni karar tasarısının "barışa hizmet etmediğini" söyleyen Sultaniye, "Bu tür karar tasarılarının İran ile UAEK arasında mevcut anlaşmalar çerçevesinde sürdürülen şeffaf işbirliğini zehirlemeye hizmet ettiğini" ifade etti.
Basına açıklama yaparken öfkeli olduğu gözlenen İran heyeti başkanı Sultaniye, ABD, Almanya ve müttefiklerine de uyarıda bulunarak, "Ülkesinin tamamen barışçıl ve insani amaçlar için uranyum zenginleştirme faaliyetlerini sürdüreceğini" söyledi ve "İran halkı ve devleti dışarıdan gelecek baskılara hiçbir zaman boyun eğmeyecektir" dedi.
BM Güvenlik Konseyi daimi üyesi ABD, Rusya, Fransa, İngiltere, Çin ile Almanya'nın yer aldığı 5 artı 1 görüşmelerini İran yönetiminin bizzat talep ettiğini savunan Sultaniye, "Uzun süre sekteye uğrayan 5 artı 1 görüşmelerini biz ısrarla istedik ve nükleer programımıza ilişkin tartışmaları noktalamak üzere görüşme masasına döndük" diye konuştu.

Ülkesinin tıp alanında insani amaçlar için nükleer yakıta ihtiyaç duyduğunu anlatan Sultaniye, tüm uğraşılarına rağmen parasını ödeyerek dahi dışarıdan nükleer yakıt alamadıkları için uranyum zenginleştirme faaliyetlerini sürdürdüklerini belirtti. İran temsilcisi Sultaniye, taraf oldukları NPT antlaşması gereğince nükleer enerjiyi barışçı amaçlarla kullanma hakkına sahip olduklarını ifade ederek, "Bu haklarını kullanmaktan kendilerini kimsenin alıkoyamayacağını" kaydetti.

"ABD TEMSİLCİSİ: "KARAR TASARISI HAKLI GEREKÇELERE DAYANIYOR"
İran'ın nükleer programına yönelik Almanya'nın sunduğu karar tasarısına destek veren ve oylama öncesi yoğun kulis faaliyetlerinde bulunan ABD heyeti başkanı büyükelçi Glyn Davies de basına yaptığı açıklamada, "UAEK yönetim kurulunda kabul edilen karar tasarısının haklı gerekçelere dayandığını" söyledi.
İran'ı "ısrarla cezalandırmak gibi bir amaçları olmadığını" ifade eden Davies, "Biz, İran'ın insani amaçlar için kullanacağı nükleer yakıtı batılı ülkelerden temin etmesi önerisinde bulunduk" dedi.
İran'ın taraf olduğu anlaşmalara uygun olarak UAEK ile şeffaf ve dürüst işbirliği yapmasını istediklerini ifade eden Davies, "İran'a sundukları seçeneklerin kazan-kazan sistemine uygun olduğunu ve tek taraflı olmadığını" savundu.

ABD heyeti başkanı büyükelçi Davies, İran'a, uranyum zenginleştirmek ve nükleer yakıt temin etmek konusunda, UAEK Başkanı Muhammed El Baradei'nin geçen ay yaptığı öneriyi ciddiye alması ve olumlu yanıt vermesi çağrısında bulundu. El Baradei, geçen ay Viyana'da ABD, Rusya, Fransa ve İran arasında yapılan görüşmede, İran'ın sahip olduğu düşük düzeyde zenginleştirilmiş 1200 kilogram uranyumu zenginleştirmek üzere Rusya'ya vermesini ve Fransa'dan nükleer yakıt alması öneresinde bulunmuştu.
Görüşmeye katılan ABD, Rusya ve Fransa bu öneriye kısa sürede olumlu yanıt verirken İran yönetimi, Fransa'ya "güven duymadığını" ima ederek öneriye bugüne kadar olumlu bir yanıt vermedi.

RUSYA’DAN UAEK’YA 120 TON DÜŞÜK ZENGİNLİKLİ URANYUM
Kurumun Viyana'daki merkezinde iki gün süren UAEK Yönetim Kurulu olağan toplantısının bugünkü sabah oturumunda, İran'ın nükleer programına ilişkin Almanya'nın sunduğu yeni bir karar tasarısı oylanarak kabul edilmişti.Yönetim kurulu üyesi 35 ülkeden , 34 ülkenin katıldığı oylamada 25 ülke lehte, 3 ülke aleyhte oy kullanırken, aralarında Türkiye'nin de bulunduğu 6 ülke çekinser kalmıştı.Azarbeycan’da oylamaya katılmamıştı.

RUSYA’DAN UAEK’YA 120 TON DÜŞÜK ZENGİNLİKLİ URANYUM
Rusya’nın, Nükleer yakıt temininin garenti altına alınması için nükleer mekanizmalar konulu önerisi yönetim kurulunda kabul edildi.Rusya’nın bu önerisiyle Ajans’a da Aktif rol veriliyor.
Rusya 120 ton düşük zenginlikli uranyumu Ajans’ın Hizmetine sunacak.Rusya’nın kabül gören önerisinde iki anlaşma metni var.Bunlardan birincisi,Rusya ile Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEK) arasında olacak.İkincisi ise , UAEK ile düşük zenginlikli uranyum alıcısı ülke arasında yapılacak anlaşmadan oluşuyor.Rusya bu iki anlaşma metniyle Alıcı ülkelerle muhatap olmayacak.Öte yandan Rusya’nın ikinci önerisi kabul görmedi.İkinci önerisi ise;Ülkelerin elinde bulunan uranyum zenginleştirme işlemlerinin Tek Rusya tarafından işletilmesi önerisine başta Türkiye olmak üzere üye ülkelerce bu öneri kabul edilmedi.

GUVARNÖR FİDAN SURİYE’NİN NÜKLEER PROĞRAMI KONUSUNDA SÖZ ALDI
Toplantının bugünkü son oturumunda Suriye'nin nükleer programına ilişkin gelişmeler ele alındı ve üye ülkelerin heyet başkanları, konuya ilişkin sözlü beyanlarda bulundular.

Suriye'nin nükleer programı konusunda söz alan Türkiye heyetinin başkanı guvernör Hakan Fidan, UAEK Başkanı Muhammed El Baradei ve kurum müfettişlerinin gösterdiği profesyonellikten memnuniyet duyduğunu belirterek, ''Suriye'nin de ajansın (UAEK) ihtiyaç duyduğu bilgileri sağlayacağına inandığını'' söyledi.

UAEK denetçilerinin Suriye'deki nükleer tesislerden aldıkları örneklerin analizi sonunda tatmin edici bir sonucun çıkması umudunu dile getiren Fidan, ''Suriye ile UAEK arasında Dar Alzour alanında bombalanmış tesise ilişkin yapılan görüşmelerin durumu aydınlığa kavuşturacağına yardımcı olacağına inandığını'' bildirdi.

Konuşmasında, ''Suriye dosyasında yer alan kimi konularda ilerleme kaydedilmemiş olduğunu not ettik'' diyen Fidan, UAEK müfettişlerinin 17 Kasım'da yaptıkları denetimler sırasında Suriye'nin gösterdiği işbirliğinden memnuniyet duyduğunu kaydetti.

Bu arada 12 yıldan beri kurumun başkanlığını yapan Mısırlı diplomat Muhammed El Baradei de başkanlık yaptığı son yönetim kurulu toplantısının ardından 30 Kasım'da görevini yeni başkan Japon Yukiya Amano'ya devredecek.(ANA-27.11.2009)